چاپ افست چيست

افست نوعی از چاپ است كه امروزه به طور بسيار گسترده براي چاپ انواع كتاب ، مجله ، بروشور و كاتالوگ ، پوستر و خلاصه هر چيزي كه قرار است بر روي كاغذ و با تيراژ بالا (معمولاً 1000 عدد يا بيشتر) و نيز با كيفيت بالا چاپ شود مورد استفاده قرار می گيرد.

دستگاه های چاپ افست بسته به مدل داراي سايز چاپ از 50*35 سانتي متر تا 100*70 و حتي در موارد محدود تا سايز 140*100 مي باشند.

در چاپ افست از مدل رنگ CMYK استفاده مي شود و هر رنگ به صورت جداگانه بر روي كاغذ چاپ می شود و عمل تركيب رنگ بر روي كاغذ صورت مي گيرد. برخي از دستگاه هاي چاپ افست داراي يك ستون رنگ هستند يعنی در هر بار مكش كاغذ فقط مي توانند يك رنگ را روي كاغذ چاپ كنند. برخي از دستگاه ها دو رنگ و برخي نيز چهار رنگ هستند كه چاپ هر چهار رنگ را با يك بار مكش كاغذ انجام مي دهند. برخي از دستگاه هاي چاپ افست 5 رنگ هستند كه علاوه بر چاپ هم زمان CMYK مي توانند چاپ رنگ پنجم (مثلاً نقره اي يا طلايي يا رنگ هاي ساختگي) و يا حتي چاپ ورني را انجام دهند.

تكنولوژی چاپ افست كمي پيچيده است. در اين تكنولوژی براي چاپ هر رنگ بر روي كاغذ از سه استوانه ي اصلي استفاده می شود (شكل 1). به دور غلطک اول صفحه اي فلزي از جنس آلومينيوم كه به آن پليت يا زينک می گويد پيچيده می شود. اين صفحه ي فلزي قبلاً در واحد پيش از چاپ موسوم به ليتوگرافي ساخته می شود. در ليتوگرافي فايلي كه براي چاپ ارسال شده است به چهار رنگ تشكيل دهنده ي آن (CMYK) تقسيم شده و فايل مربوط به هر رنگ با نوعي از مواد پليمري مخصوص بر روي سطح ورقه ي آلومينيومي چاپ می شود. جنس سطح زينك يعني بخشهايي كه از ماده ي پليمري پوشانده شده است به گونه ايست كه به هيچ عنوان مركب را به خود جذب نميكند اما جاذب آب مي باشد. جنس بخش پليمري به گونه ايست كه دقيقاً برعكس عمل مي كند يعني مركب را جذب كرده و آب را جذب نمي كند. اگر به تصوير 1 نگاه كنيد متوجه مي شويد كه دو غلطک كوچک با غلطک اصلي زينک در تماس هستند . يكي از آنها با محفظه ي آب در تماس است و ديگري با محفظه ي مركب. غلطک زينک بسته به تصويري كه با مواد پليمري بر سطح آن نقش بسته مركب را از غلطک جذب مي كند و در ساير بخش ها فقط مرطوب مي شود. سپس اين رنگ جذب شده را به غلطک پاييني كه از جنس لاستيک مي باشد منتقل مي كند اين غلطک هم بر روي كاغذ مي چرخد و مركب را به سطح كاغذ منتقل مي كند. غلطک زيرين وظيفه ي فشار دادن كاغذ به غلطک لاستيكي را بر عهده دارد.

(شكل 1) شكل شماتيك ساز و كار چاپ افست

(شكل 1)
شكل شماتيك ساز و كار چاپ افست

در يك دستگاه چاپ افست چهار رنگ مكانيزم بالا چهار بار در طول دستگاه تكرار مي شود . بنا بر اين ابعاد دستگاه هاي چاپ افست بستگي به سايز چاپ آنها و نيز به تعداد رنگ آنها دارد. قيمت دستگاه هاي چاپ افست هم به همين امر و نيز كمپاني توليد كننده و سال توليد دستگاه بستگي دارد. به طور كلي دستگاه هاي چاپ افست بسيار بزرگ و نيز بسيار گران قيمت هستند.

(شكل 2) يك دستگاه چاپ افست چهار رنگ (تشخيص چهار رنگ بودن دستگاه با توجه به تعداد ستون هاي رنگ به راحتي امكان پذير است)

(شكل 2)
يك دستگاه چاپ افست چهار رنگ
(تشخيص چهار رنگ بودن دستگاه با توجه به تعداد ستون های رنگ به راحتي امكان پذير است)

چون چاپ رنگ ها در سيستم چاپ افست به صورت جدا گانه انجام مي شود تطبيق دقيق رنگ ها بر روي هم از موارد بسيار مهم در كيفيت چاپ مي باشد. در دستگاه هاي قديمي تطبيق رنگها به صورت دستي و از طريق سيستم هاي مكانيكي صورت مي گرفت كه در بسياري از مواقع با اندک خطايی همراه بود كه باعث سايه دار شدن عكس ها و مخصوصاً نوشته ها می شد. در اين سيستم ها تجربه و دقت مسئول چاپ در رسيدن به كيفيت چاپ مطلوب بسيار مهم بود اما در سيستم هاي جديد تر تطبيق رنگ به صورت كامپيوتری و از طريق سيستم های ديجيتال صورت می گيرد. در اين سيستم ها نقش اپراتور كاهش پيدا كرده است اما كاربران اين سيستم ها (كه در ايران به آنها ماشين چی گفته می شود) بايد دارای توانايی كار با كامپيوتر باشند.

نحوه ی محاسبه‌ی قيمت چاپ در سيستمِ چاپ افست به اين صورت است كه از يك برگ تا 5000 برگ هزينه ای ثابت برای چاپ دريافت می‌گردد و با توجه به اينكه هزينه‌ی ساخت زينک نيز ثابت بوده و به تيراژ كار بستگی پيدا نمی‌كند با افزايش تيراژ چاپ هزينه‌ی چاپ هر برگ كاهش می‌يابد. به همين دليل از چاپ افست براي چاپ در تيراژ های پايين استفاده نمی‌شود.